«Χτίζοντας μια ασφαλή σχολική κοινότητα: ΜΑΖΙ ενάντια στον Σχολικό Εκφοβισμό»
Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, το σχολείο μας θέτει ως πρωταρχικό στόχο τη διασφάλιση ενός περιβάλλοντος γεμάτου ασφάλεια, αποδοχή και σεβασμό. Αναγνωρίζοντας ότι η πρόληψη είναι η ισχυρότερη ασπίδα μας, εγκαινιάζουμε μια νέα σειρά ενημερωτικών αναρτήσεων αφιερωμένων στην πρόληψη και την αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού (bullying).
Στις αναρτήσεις αυτές θα μοιραζόμαστε μαζί σας χρήσιμες πληροφορίες, συμβουλές και υλικό, ώστε να λειτουργούμε ως γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στο σχολείο και το σπίτι.
Τι είναι πραγματικά ο Σχολικός Εκφοβισμός;
Είναι σημαντικό να μπορούμε να αναγνωρίσουμε πότε μια συμπεριφορά αποτελεί εκφοβισμό. Συχνά τα παιδιά τσακώνονται, διαφωνούν ή παίζουν έντονα. Αυτό είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι της κοινωνικοποίησης τους.
Ωστόσο, ο Σχολικός Εκφοβισμός δεν είναι ένας απλός καβγάς. Σύμφωνα με τους διεθνείς επιστημονικούς ορισμούς, χαρακτηρίζεται από τρία βασικά στοιχεία:
1. Πρόθεση: Η συμπεριφορά γίνεται εσκεμμένα για να προκαλέσει σωματικό ή ψυχικό πόνο.
2. Επανάληψη: Δεν πρόκειται για ένα τυχαίο, μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για μια συμπεριφορά που επαναλαμβάνεται συστηματικά με την πάροδο του χρόνου.
3. Ανισορροπία ισχύος: Υπάρχει ασυμμετρία δύναμης (σωματικής, ψυχολογικής ή κοινωνικής) ανάμεσα στο παιδί που ασκεί τον εκφοβισμό και στο παιδί που τον υφίσταται, με αποτέλεσμα το δεύτερο να δυσκολεύεται να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Οι μορφές του Εκφοβισμού στο Δημοτικό Σχολείο
Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, ο εκφοβισμός μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορες μορφές, κάποιες από τις οποίες δεν είναι ορατές:
· Λεκτικός εκφοβισμός: Συστηματική χρήση υποτιμητικών χαρακτηρισμών, κοροϊδία (π.χ. για την εμφάνιση, την καταγωγή ή την επίδοση), απειλές και ειρωνεία.
· Κοινωνικός/ ψυχολογικός εκφοβισμός: Η πιο «ύπουλη» μορφή στο δημοτικό. Περιλαμβάνει τη σκόπιμη απομόνωση και τον αποκλεισμό ενός παιδιού από τις παρέες και τα παιχνίδια στο διάλειμμα, τη διάδοση ψευδών φημών ή τον εξαναγκασμό άλλων παιδιών να μην του μιλάνε.
· Σωματικός εκφοβισμός: Χτυπήματα, σπρωξιές, τρικλοποδιές, καθώς και σκόπιμη φθορά ή κλοπή των προσωπικών αντικειμένων του παιδιού.
· Ηλεκτρονικός / Διαδικτυακός εκφοβισμός (cyberbullying): Αν και συχνότερος στις μεγαλύτερες ηλικίες, εμφανίζεται πλέον και στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού, μέσα από κακόβουλα μηνύματα ή αποκλεισμό από ομαδικές συνομιλίες.
Η φωνή των ειδικών
Ο σπουδαίος παιδαγωγός Anton Makarenko, ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην αναμόρφωση και την κοινωνική επανένταξη παιδιών, είχε γράψει:
« Η αγωγή του παιδιού δεν αρχίζει όταν του μιλάτε ή όταν το διδάσκετε. Αρχίζει από τον τρόπο που οργανώνετε τη ζωή σας, το περιβάλλον σας και τη δική σας συμπεριφορά».
Το απόφθεγμα αυτό μας υπενθυμίζει ότι τα παιδιά αντανακλούν τις δικές μας πράξεις. Ο σχολικός εκφοβισμός δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα, αλλά μια συμπεριφορά που προλαμβάνεται όταν καλλιεργούμε την ενσυναίσθηση στην καθημερινότητά μας- τόσο στην τάξη όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον.
4 tips για τους γονείς
· Ακούστε χωρίς κριτική: Δημιουργήστε καθημερινά έναν ασφαλή χώρο συζήτησης. Ρωτήστε το παιδί «πώς πέρασες στο διάλειμμα;» αντί για ένα γενικό «πώς πέρασες στο σχολείο;». Αν σας εμπιστευτεί κάτι δύσκολο, μείνετε ψύχραιμοι χωρίς να δείξετε πανικό.
· Μην υποτιμάται τα «πειράγματα» : Αν το παιδί σας αναφέρει ότι νιώθει άσχημα με μια συμπεριφορά, μην την προσπεράσετε ωε παιχνίδι. Για το παιδί, η συναισθηματική του ασφάλεια είναι το παν.
· Παρατηρήστε τις αλλαγές στη συμπεριφορά του: Ξαφνική άρνηση για το σχολείο, πεσμένοι βαθμοί, διαταραχές στον ύπνο ή απώλεια προσωπικών αντικειμένων αποτελούν συχνά τα πρώτα «καμπανάκια».
· Διδάξτε την αξία του Υποστηρικτή: Μάθετε στο παιδί σας να βλέπει κάποιον συμμαθητή του να απομονώνεται ή να υφίσταται εκφοβισμό, δεν πρέπει να μένει σιωπηλός θεατής. Το να ενημερώσει κάποιον δάσκαλο είναι πράξη θάρρους!
Διαβάζουμε μαζί: Προτάσεις βιβλίων
«Τα χέρια δεν είναι για να δέρνουμε» (Martine Agassi, Εκδόσεις Μεταίχμιο)– Ιδανικό για μικρότερες ηλικίες (Α’-Γ’ Δημοτικού)
« Μίλα , μη φοβάσαι» (Onjali Q. Rauf, Εκδόσεις Ψυχογιός)– Κατάλληλο για παιδιά Δ’- Στ’ Δημοτικού.
Πηγές
Υπουργείο Παιδείας- Επίσημη Πλατφόρμα Stop- bulling.gov.gr
Οδηγός της UNICEF για γονείς σχετικά με το bulling
Χριστίνα Τσόκα
